Wakacje w czasach zarazy – jak odstąpić od umowy o świadczenie usług turystycznych?

Obecnie w prawie każdym zakątku świata mamy do czynienia z sytuacją bezprecedensową – pandemia COVID-19 zawładnęła każdą sferą życia, krzyżując wiele planów. Jak jednak możemy się uchronić przed stratami spowodowanymi odwołanymi wyjazdami wakacyjnymi? Co zrobić, jeżeli obawiamy się, że sytuacja nie ulegnie zmianie do planowanego urlopu? Pytania te pozostają aktualne są również wtedy, gdy to nie zagrożenie epidemiologiczne, a inne losowe sytuacje utrudniają nam wypoczynek

Kwestie umów zawieranych z biurami podróży reguluje ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, która stanowi implementację unijnej dyrektywy. Zgodnie z brzmieniem art. 47 § 4 tej ustawy, podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie.

Aby odstąpić od umowy konieczne jest wykazanie, iż na danym terenie wystąpiły nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności oraz iż będą one miały wpływ na przebieg imprezy turystycznej. Ustawodawca zdefiniował pojęcie nieuniknionych i nadzwyczajnych okolicznościach, które to oznaczają sytuację pozostającą poza kontrolą strony powołującej się na taką sytuację, której skutków nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie rozsądne działania. Jak łatwo zauważyć, definicja ta nie jest ostra i może ona powodować trudności w określeniu, czy w danym stanie faktycznym skutecznie odstąpimy od umowy -  dlatego też warto skorzystać z odpowiednich źródeł, które pomogą nam w uzasadnieniu naszej decyzji.

Na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, w zakładce „Informacje dla podróżujących" można sprawdzić ostrzeżenia, jakie Ministerstwo kieruje do turystów udających się w konkretne miejsce. Argumentując odstąpienie od umowy warto wskazać ,czy do danego miejsca odradza się wszelkie podróże, lub też apeluje się o ograniczenie ich do niezbędnego minimum. Jest to szczególnie przydatne, gdy mamy zamiar odstąpić od umowy ze względu na np. konflikt zbrojny czy ataki terrorystyczne.

W aktualnej sytuacji warto zwrócić uwagę na kroki podejmowane przez organizacje międzynarodowe, szczególnie WHO, które to 11 marca ogłosiło pandemię COVID -19. Oznacza to, że zagrożenie zarażeniem występuje na całym świecie, niezależnie od regionu. Powołanie się na tę decyzje w większości przypadków powinno być wystarczającym uzasadnieniem odstąpienia od umowy.

Ustawodawca, uchwalając tzw. „tarczę antykryzysową" przewidział jednak pewne ułatwienia dla turystów. Zgodnie z art. 15 k ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, odstąpienie od umowy w trybie określonym w art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych lub rozwiązanie przez organizatora turystyki umowy o udział w imprezie turystycznej w trybie określonym w art. 47 ust. 5 pkt 2 tej ustawy, które to odstąpienie od umowy lub rozwiązanie umowy pozostaje w bezpośrednim związku z wybuchem epidemii wirusa SARS-CoV-2, jest skuteczne z mocy prawa po upływie 180 dni od dnia powiadomienia przez podróżnego o odstąpieniu lub powiadomienia o rozwiązaniu przez organizatora turystyki, chyba że podróżny wyrazi zgodę na otrzymanie vouchera do realizacji na poczet przyszłych imprez turystycznych w ciągu roku od dnia, w którym miała się odbyć impreza turystyczna. Wartość tego vouchera nie może być jednak niższa, niż kwota wpłacona na poczet realizacji dotychczasowej umowy o imprezę turystyczną. Wartość ta jest również chroniona w wypadku niewypłacalności organizatora.

Regulacja „tarczy antykryzysowej" ułatwiła kwestię odstąpienia od umowy, jednakże należy pamiętać, że każda sprawa ma swoją niepowtarzalną specyfikę i w pewnych wypadkach zalecane może być skorzystanie z pomocy prawnej.