Odsetki od zadośćuczynienia

W wyroku z dnia 28 stycznia 2016 r., III CSK 60/15, Sąd Najwyższy rozstrzygnął  kwestię czy ustawowe odsetki od przyznanego zadośćuczynienia zasądzone być powinny, zgodnie z żądaniem strony, od daty wniesienia pozwu, czy też, wobec wpływu na wysokość zadośćuczynienia także okoliczności zaistniałych po złożeniu pozwu, mogą być one dopiero przyznane od daty wyrokowania.

Powód, który uległ wypadkowi drogowemu, z powodu doznanych poważnych uszkodzeń ciała, wystąpił przeciwko zakładowi ubezpieczeń między innymi z roszczeniem o zadośćuczynienie wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa. Jedną z okoliczności podniesionych w toku postępowania przez powoda w uzasadnieniu żądania zadośćuczynienia był rozpad jego małżeństwa, który zaistniał już po wniesieniu pozwu, będący następstwem wypadku. Sąd Okręgowy przyznał powodowi kwotę 350 tys. zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa biorąc pod uwagę okoliczności istniejące w chwili złożenia pozwu, jak i te zaistniałe po jego złożeniu – a to wspomniany rozpad małżeństwa. Z kolei Sąd Apelacyjny, po przyjęciu za prawidłowe ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż obniżył zasądzoną kwotę zadośćuczynienia i przyznał ustawowe odsetki od zadośćuczynienia dopiero od daty wyrokowania w sprawie. Sąd Apelacyjny ustalił bowiem wysokość zadośćuczynienia wg cen z chwili orzekania z uwzględnieniem okoliczności zaistniałych po wytoczeniu powództwa.

Powód wniósł od powyższego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. i 445 § 1 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że odsetki te są należne od daty wyrokowania, a nie od dnia wniesienia powództwa.

Skarga kasacyjna została oddalona. Uzasadniając swoje stanowisko SN wskazał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ustalił, że powodowi należą się odsetki dopiero od daty wyrokowania, jako że okoliczności brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia zaistniały już po wytoczeniu powództwa. Pogląd ten wpisał się w dotychczasową linię orzeczniczą SN, jednak istnieją także orzeczenia odmienne. W przypadku gdy strona będzie dochodziła zadośćuczynienia wraz z odsetkami od konkretnej daty – jeśli zostanie to wykazane w toku postępowania – odsetki będą należne od tej daty (wyrok SN z dnia 10 lutego 2000 r., II CKN 725/98, OSNC 2000, Nr 9, poz. 158). Zasadny jednak wydaje się być dominujący pogląd o ustalaniu wysokości zadośćuczynienia wraz z odsetkami na datę wyrokowania z uwagi na zasadę aktualności orzeczeń sądowych.